Op.stap-doel · 5de leerjaar (G)

3.2.GL5.6

De leerlingen kunnen voedselketens interpreteren.

Discipline: Wetenschap en techniek
Domein: Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop
Subdomein: Relatie tussen organismen onderling en hun omgeving
Cluster: Relatie tussen organismen onderling
Route: Gemeenschappelijke doelen (G)
Fase: 5de leerjaar
Bron: Op.stap 1.3, momentopname 2 oktober 2026. Oorspronkelijke sleutel e31f77fb-5b23-4ab0-a90f-400e5f0c65d2

Toelichting uit de bron

Ongewijzigde brontekst van Op.stap; niet door Kennisatlas als encyclopedische uitleg gecontroleerd.

De leerlingen leren voedselketens niet alleen opnoemen, maar ook begrijpen en verklaren. Ze lezen een voedselketen als een reeks voedselrelaties: welk organisme wordt door welk ander organisme gegeten? Daarna denken ze na over wat er gebeurt wanneer één schakel verandert, vermindert of wegvalt. Zo ontdekken leerlingen dat organismen in een voedselketen van elkaar afhankelijk zijn.
Dit doel bouwt verder op het vorige doel waarbij leerlingen voedselketens kunnen opnoemen. Nu verschuift de focus naar redeneren: wat betekent de voedselketen, welke rol heeft elk organisme, en wat zijn mogelijke gevolgen van een verandering? De leraar kan vertrekken vanuit gekende biotopen zoals grasland, bos, heide, zee en kust, stadslandschap, agrarisch landschap of zoet water.
Voorbeelden:

De leerling interpreteert de voedselketen gras → konijn → vos en legt uit: het gras wordt gegeten door het konijn, en het konijn kan gegeten worden door de vos. Als er minder konijnen zijn, vinden vossen mogelijk minder voedsel.
De leerling interpreteert de voedselketen blad → rups → mees → sperwer en verwoordt dat minder rupsen gevolgen kunnen hebben voor vogels die rupsen eten.
De leerling interpreteert de voedselketen waterplant → insectenlarve → vis → reiger en legt uit dat veranderingen in waterplanten gevolgen kunnen hebben voor kleine waterdieren, vissen en vogels.
De leerling bekijkt een voedselketen en duidt aan welke organismen producent of consument zijn. Gras, bladeren of waterplanten staan aan het begin; dieren die planten of andere dieren eten volgen daarna.
De leerling legt uit dat een voedselketen moet passen bij een biotoop. Waterplant → insectenlarve → vis past bij zoet water, terwijl gras → konijn → vos beter past bij grasland of bosrand.
De leerling redeneert over een verandering: als er door droogte minder gras groeit, hebben konijnen minder voedsel en kan dat ook gevolgen hebben voor vossen.

Kennis in de encyclopedie

Voor dit doel is nog geen artikel of dossier uitgewerkt.

Minimumdoelen

3.2.6 zesde leerjaarDe leerlingen kunnen voedselketens opnoemen en interpreteren.Koppeling aangeleverd door de Op.stap-export (/agodi/onderwijsdoelen/opstap/92803); geen onafhankelijk gecontroleerde equivalentie.

Samenhang volgens de bron

Relaties zoals Op.stap ze aanlevert, met type en richting ongewijzigd. Kennisatlas heeft hun betekenis nog niet beoordeeld; ze vormen nog geen bevestigde leerlijn.

Gaat vooraf (before)

3.2.GL4.6 4de leerjaar · De leerlingen kennen de rol van organismen in de voedselkringloop: producenten, consumenten, reducenten.
3.2.GL4.7 4de leerjaar · De leerlingen kunnen de voedselpiramide beschrijven door aan te tonen hoe dieren zich voeden met dieren en/of planten.

Volgt na (after)

3.2.GL6.7 6de leerjaar · De leerlingen kunnen verwoorden aan de hand van voorbeelden waarom biodiversiteit essentieel is voor het leven op aarde.
3.2.GL6.20 6de leerjaar · De leerlingen weten dat bijna elke voedselketen start onder invloed van de energie van de zon.

Samen te bekijken (together)

3.2.GL5.4 5de leerjaar · De leerlingen kunnen verwoorden waarom organismen elkaar en hun omgeving nodig hebben om te overleven.
3.2.GL5.7 5de leerjaar · De leerlingen kennen de opbouw van een voedselweb.

Verplicht samen (mandatoryTogether)

3.2.GL5.5 5de leerjaar · De leerlingen kunnen voedselketens opnoemen.
3.2.GL5.3 5de leerjaar · De leerlingen kunnen een voedselketen opbouwen binnen de gekende biotopen.