3.4.GL4.3 · Op.stap · Kennisatlas

Toelichting uit de bron

Ongewijzigde brontekst van Op.stap; niet door Kennisatlas als encyclopedische uitleg gecontroleerd.

De leerlingen leren dat sommige veranderingen aan materie omkeerbaar zijn en andere niet-omkeerbaar. Bij een omkeerbare reactie of omkeerbaar verschijnsel kan de materie opnieuw teruggebracht worden naar een eerdere toestand of kan een stof opnieuw gescheiden worden. Bij een niet-omkeerbare reactie of niet-omkeerbaar verschijnsel kan dat niet zomaar: er ontstaat iets nieuws of de oorspronkelijke stof kan niet terugkeren naar de beginsituatie. Het is didactisch zinvol om bij deze voorbeelden ook te spreken over omkeerbare en niet-omkeerbare processen, omdat smelten en bevriezen faseovergangen zijn, terwijl verbranden een chemische reactie is.
Begrippen

Omkeerbare reactie / omkeerbaar verschijnsel
Een verandering waarbij je de stof of toestand opnieuw kunt terugbrengen of scheiden.
Niet-omkeerbare reactie / niet-omkeerbaar verschijnsel
Een verandering waarbij de oorspronkelijke stof of vorm niet zomaar terugkomt.

Voorbeelden:
< bv. zout lost op in water, zout kan terug van het water
gescheiden worden door het water te laten verdampen, verbranding is niet-omkeerbaar. >

De leerling legt uit dat zout oplossen in water omkeerbaar kan zijn, omdat het zout opnieuw van het water gescheiden kan worden door het water te laten verdampen.
De leerling legt uit dat water dat verdampt is in de klas opnieuw waterdruppels kan vormen wanneer het op koude ramen terechtkomt.
De leerling herkent het smelten van een klontje boter in de pan als een omkeerbaar verschijnsel binnen de voorbeeldenset van het doel.
De leerling legt uit dat een kaars die opbrandt niet terug kan worden omgezet in dezelfde kaars.
De leerling herkent het roesten van een ijzeren ketting als een niet-omkeerbaar verschijnsel: de oorspronkelijke ijzeren ketting keert niet zomaar terug naar de toestand van vóór het roesten.
De leerling herkent het verbranden van boter in de pan als een niet-omkeerbaar verschijnsel.
De leerling verwoordt in eenvoudige taal: “Bij een omkeerbare verandering kan je terug naar de vorige toestand of kan je stoffen opnieuw scheiden. Bij een niet-omkeerbare verandering lukt dat niet zomaar.”

Kennis in de encyclopedie

Voor dit doel is nog geen artikel of dossier uitgewerkt.

Minimumdoelen

3.4.1 vierde leerjaarDe leerlingen kennen de volgende begrippen:Koppeling aangeleverd door de Op.stap-export (/agodi/onderwijsdoelen/opstap/92762); geen onafhankelijk gecontroleerde equivalentie.

Samenhang volgens de bron

Relaties zoals Op.stap ze aanlevert, met type en richting ongewijzigd. Kennisatlas heeft hun betekenis nog niet beoordeeld; ze vormen nog geen bevestigde leerlijn.

Gaat vooraf (before)

3.4.GL3.3 3de leerjaar · De leerlingen kennen de volgende begrippen: vaste stof, vloeistoffen en gas.

Volgt na (after)

3.4.GL5.2 5de leerjaar · De leerlingen kennen het volgende begrip: de deeltjes.
3.4.GL5.3 5de leerjaar · De leerlingen kennen de volgende begrippen: de zuivere stof, de verbinding.