3.4.GL6.2 · Op.stap · Kennisatlas

Toelichting uit de bron

Ongewijzigde brontekst van Op.stap; niet door Kennisatlas als encyclopedische uitleg gecontroleerd.

De leerlingen leren dat je materie of materialen niet willekeurig kiest wanneer je iets wil maken, bouwen of ontwerpen. Eerst onderzoek je welke eigenschappen een materiaal heeft. Daarna vergelijk je verschillende materialen en bepaal je welk materiaal het meest geschikt is voor een bepaald gebruiksdoel. Zo ontdekken leerlingen dat materiaalkeuze afhangt van wat het materiaal moet kunnen: sterk zijn, weinig water doorlaten, warmte geleiden of juist isoleren, licht doorlaten, elektriciteit geleiden of bestand zijn tegen warmte.
Bij dit doel ligt de nadruk op onderzoeken, vergelijken en onderbouwd kiezen. Leerlingen voeren dus eerst materiaalonderzoek uit en gebruiken de resultaten om een keuze te verantwoorden.
Voorbeelden:

De leerlingen onderzoeken eerst welk materiaal geschikt is om iets te construeren, bijvoorbeeld een brugje, dakje, houder, bescherming of verpakking. Ze vergelijken materialen op sterkte en massa en kiezen daarna het materiaal dat het best past bij het doel.
De leerling onderzoekt hardheid: welk materiaal krijgt snel krassen of putjes en welk materiaal blijft stevig?
De leerling onderzoekt breekbaarheid: welk materiaal breekt, scheurt of vervormt wanneer er kracht op komt?
De leerling onderzoekt waterdichtheid: welk materiaal houdt water tegen en welk materiaal neemt water op of laat water door?
De leerling onderzoekt thermische geleidbaarheid: welk materiaal geeft warmte snel door en welk materiaal isoleert beter?
De leerling onderzoekt oplosbaarheid: welke stoffen lossen op in water en welke blijven zichtbaar, drijven of bezinken?
De leerling onderzoekt smelttemperatuur: welk materiaal verandert bij verwarming sneller van vaste stof naar vloeibare stof?
De leerling onderzoekt elektrische geleidbaarheid: welk materiaal laat elektrische stroom door en welk materiaal niet?
De leerling onderzoekt lichtdoorlaatbaarheid: welk materiaal laat veel, weinig of geen licht door?
De leerling vergelijkt de resultaten en verwoordt: “Voor dit ontwerp kiezen we dit materiaal, omdat het stevig en licht is”, of: “Dit materiaal is niet geschikt, want het laat water door.”

Mogelijke onderzoekscontexten:

Een brug bouwen: leerlingen vergelijken hout, karton, plastic en metaal op sterkte, massa en breekbaarheid.
Een regenbescherming maken: leerlingen vergelijken papier, karton, plastic, stof en aluminiumfolie op waterdichtheid.
Een houder voor iets warms ontwerpen: leerlingen vergelijken materialen op thermische geleidbaarheid.
Een venstertje of lichtfilter maken: leerlingen vergelijken papier, plastic folie, karton en glas of plexiglas op lichtdoorlaatbaarheid.
Een eenvoudige stroomkring maken: leerlingen vergelijken materialen op elektrische geleidbaarheid, bijvoorbeeld metaal tegenover hout, plastic of rubber.
Een stof oplossen of scheiden: leerlingen vergelijken zout, suiker, zand en olie in water op oplosbaarheid.

Mogelijke aanpak met onderzoekende houding

Onderzoeksvraag: Welk materiaal is het meest geschikt om … te construeren?
Voorspelling: De leerlingen voorspellen welk materiaal het best zal werken.
Materiaalonderzoek: De leerlingen onderzoeken één of meerdere eigenschappen, zoals sterkte, massa, waterdichtheid of geleidbaarheid.
Vergelijking: De leerlingen leggen de resultaten naast elkaar.
Keuze: De leerlingen kiezen een materiaal op basis van de onderzoeksresultaten.
Verantwoording: De leerlingen leggen uit waarom dat materiaal geschikt is voor het gebruiksdoel.

Richtinggevende woordenschat:

de hardheid
de breekbaarheid
de waterdichtheid
de thermische geleidbaarheid
de oplosbaarheid
de smelttemperatuur
de elektrische geleidbaarheid
de lichtdoorlaatbaarheid

Kennis in de encyclopedie

Voor dit doel is nog geen artikel of dossier uitgewerkt.

Minimumdoelen

3.4.4 zesde leerjaarDe leerlingen kunnen materie onderzoeken en vergelijken op basis van hun eigenschappen.Koppeling aangeleverd door de Op.stap-export (/agodi/onderwijsdoelen/opstap/92828); geen onafhankelijk gecontroleerde equivalentie.

Samenhang volgens de bron

Relaties zoals Op.stap ze aanlevert, met type en richting ongewijzigd. Kennisatlas heeft hun betekenis nog niet beoordeeld; ze vormen nog geen bevestigde leerlijn.

Gaat vooraf (before)

3.4.GL5.1 5de leerjaar · De leerlingen weten dat alle materie uit deeltjes bestaat.

Samen te bekijken (together)

2.3.GL6.51 Wiskunde De leerling kent de maateenheden en hun wiskundige notaties: decigram (dg), centigram (cg), milligram (mg) [F] [H1]. (buiten de selectie van Kennisatlas)

Verplicht samen (mandatoryTogether)

3.7.GL6.2 6de leerjaar · De leerlingen kunnen de volgende basisprincipes van eerlijk onderzoek toepassen: gecontroleerde omstandigheden, reproduceerbaarheid.
3.7.GL6.1 6de leerjaar · De leerlingen kunnen een onderzoek opzetten met behulp van de onderzoekscyclus.